Upadłość konsumencka byłego przedsiębiorcy – na jakich warunkach możesz ją ogłosić?

Spis treści: 

1.  Dlaczego były przedsiębiorca może ogłosić upadłość konsumencką?
2. Dlaczego byli przedsiębiorcy mogą skorzystać z oddłużenia na takich zasadach jak konsumenci?
3. Jak przebiega procedura upadłości byłego przedsiębiorcy?
   1. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej
   2. Sprzedanie majątku upadłego
   3. Ustalenie planu spłaty
   4. Umorzenie pozostałych zobowiązań
4. Czy w trakcie postępowania upadłościowego można prowadzić działalność gospodarczą?
5. Kiedy sąd może odmówić byłemu przedsiębiorcy umorzenia jego długów?
6. Czy upadłość konsumencka byłego przedsiębiorcy obejmuje także długi związane z prowadzonym w przeszłości biznesem?
7. Upadłość konsumencka byłego przedsiębiorcy – dlaczego warto się na nią zdecydować?

 

Upadłość konsumencka – jak sama nazwa wskazuje – dotyczy upadłości niezwiązanej z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z tego powodu wiele osób błędnie zakłada, że jeśli wcześniej prowadziło firmę, to proces upadłości konsumenckiej pozostaje poza ich zasięgiem. W praktyce jest jednak zupełnie inaczej – fakt bycia przedsiębiorcą w przeszłości nie zamyka drogi do skorzystania z tego rozwiązania.

 

Dlaczego były przedsiębiorca może ogłosić upadłość konsumencką?

Wniosek o upadłość konsumencką mogą składać wyłącznie osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej.  Znaczenie ma jednak stan na moment składania wniosku o upadłość.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli ktoś prowadził jednoosobową działalność gospodarczą albo miał spółkę cywilną, musi najpierw zakończyć biznes i zostać wykreślonym z CEIDG. Wtedy może ubiegać się o oddłużenie na zasadach konsumenckich. I to niezależnie od tego, czy zadłużenie powstało w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Obowiązujące przepisy nie określają minimalnego czasu, jaki musi upłynąć od momentu wykreślenia wpisu w CEIDG. Teoretycznie można więc zamknąć działalność jednego dnia, a już następnego złożyć wniosek o upadłość konsumencką.

 

Dlaczego byli przedsiębiorcy mogą skorzystać z oddłużenia na takich zasadach jak konsumenci?

W przypadku jednoosobowych działalności przedsiębiorca odpowiada za długi całym swoim majątkiem. Podobnie sytuacja wygląda zresztą w przypadku spółki cywilnej. W rezultacie nawet jeśli długi są związane z biznesem, szybko zaczynają mieć przełożenie także na sytuację prywatną.

Problem ten nie należy zresztą do rzadkości. Według statystyk w 2025 roku ponad 2,5 tysiąca byłych przedsiębiorców skorzystało z upadłości konsumenckiej. Z uwagi na skalę takich biznesów i odpowiedzialność za długi całym swoim majątkiem (także prywatnym) sytuacji takiego zadłużonego przedsiębiorcy bliżej jest do konsumenta niż np. do zadłużonej spółki akcyjnej.

Właśnie dlatego ustawa Prawo upadłościowe pozwala byłym przedsiębiorcom korzystać z oddłużenia na zasadach dostępnych dla konsumentów – pod warunkiem wcześniejszego wykreślenia z CEIDG.

 

Jak przebiega procedura upadłości byłego przedsiębiorcy?

Samo postępowanie wygląda wtedy dokładnie tak samo, jak w przypadku osób, które nigdy nie prowadziły firmy.

 

1. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej

Jeśli sąd pozytywnie rozpatrzy wniosek i ogłosi upadłość, wyznacza syndyka, czyli osobę, która zajmuje się uporządkowaniem całej sytuacji finansowej dłużnika.

 

2. Sprzedanie majątku upadłego

Jeśli upadły ma jakiś majątek, na tym etapie staje się on tzw. masą upadłości. Syndyk może go sprzedać, aby spłacić część długów i pokryć koszty związane z upadłością. Informuje też wierzycieli i urzędy o toczącym się postępowaniu.

 

3. Ustalenie planu spłaty

Po upłynnieniu (sprzedaży) majątku syndyk ustala również, dlaczego dana osoba popadła w długi i przygotowuje propozycję planu spłaty. Jest to harmonogram regulowania zobowiązań dostosowany do sytuacji byłego przedsiębiorcy. Określa, jak długo i na jakich zasadach zadłużona osoba będzie spłacała wierzycieli.

Najczęściej taki plan ustala się na 3 lata. Jeśli jednak długi powstały dlatego, że dłużnik działał świadomie i celowo, wiedząc, że nie będzie w stanie ich spłacić, sąd może wydłużyć plan spłaty nawet  do 7 lat.

 

4. Umorzenie pozostałych zobowiązań

Po wykonaniu planu spłaty wszystkie pozostałe, niespłacone długi zostają umorzone – pod warunkiem, że nie zachodzi jeden z przypadków przewidzianych w przepisach, który to uniemożliwia i że były przedsiębiorca konsekwentnie realizował plan i wywiązywał się ze swoich obowiązków.

 

Czy w trakcie postępowania upadłościowego można prowadzić działalność gospodarczą?

Zwiększenie dochodów – np. poprzez rozwijanie kolejnego biznesu – może wydawać się dobrym sposobem na poprawę sytuacji finansowej. Jednak po ogłoszeniu upadłości Twoje możliwości w tym zakresie są ograniczone.

W trakcie postępowania upadłościowego (od momentu ogłoszenia upadłości do prawomocnego ustalenia planu spłaty) nie możesz samodzielnie zarządzać swoim majątkiem. Na tym etapie majątek jest masą upadłości, którą zarządza syndyk. Przepisy wprawdzie nie zabraniają, żeby na tym etapie znów rozpocząć działalność gospodarczą. Musisz jednak liczyć się z tym, że decyzje dotyczące Twojego majątku nie będą należeć do Ciebie, a większość wypracowanych dochodów wejdzie w skład masy upadłości.

Sytuacja zmieni się jednak w momencie ustaleniu planu spłaty, kiedy postępowanie upadłościowe się skończy. Gdy sąd zatwierdzi ten plan i stanie się on prawomocny, to Ty znów będziesz zarządzać swoim majątkiem i prowadzenie działalności już na tym etapie jak najbardziej jest możliwe.

 

Kiedy sąd może odmówić byłemu przedsiębiorcy umorzenia jego długów?

Sąd odmówi byłemu przedsiębiorcy umorzenia jego długów w dwóch sytuacjach:

1. Gdy ten celowo doprowadził do swojej niewypłacalności lub znacząco ją pogłębił – na przykład przez marnowanie majątku lub celowe unikanie spłaty długów,
2. Gdy w ciągu ostatnich 10 lat korzystał już z upadłości, w ramach której umorzono część lub całość jego zobowiązań.

W którymkolwiek z tych dwóch przypadków umorzenie pozostałych długów będzie możliwe tylko, gdy sąd uzna, że przemawiają za tym względy sprawiedliwości lub względy humanitarne.  Mowa więc o szczególnych i rzadkich przypadkach, takich jak ciężka choroba, trudna sytuacja życiowa albo gdy odmowa oddłużenia byłaby zbyt surowa względem konkretnych okoliczności.

 

Czy upadłość konsumencka byłego przedsiębiorcy obejmuje także długi związane z prowadzonym w przeszłości biznesem?

Jeżeli po zakończeniu działalności gospodarczej wciąż posiadasz zobowiązania związane ze wcześniejszym prowadzeniem firmy, mogą one zostać objęte upadłością konsumencką.

Dotyczy to także długów publicznoprawnych, takich jak zaległe składki na ZUS czy zaległe podatki wobec Urzędu Skarbowego.

Co ważne, nawet jeśli długi przedsiębiorcy to jedyne jego zobowiązania, nadal może on skorzystać z upadłości konsumenckiej, pod warunkiem że działalność gospodarcza została już zakończona i wykreślona z rejestru.

 

Upadłość konsumencka byłego przedsiębiorcy – dlaczego warto się na nią zdecydować?

Upadłość konsumencka, jak każde rozwiązanie – ma swoje wady i zalety. Natomiast, co najważniejsze, wiąże się z mniejszymi kosztami, mniejszymi formalnościami i przewiduje  prostsze procedury względem upadłości przewidzianych do przedsiębiorstw. Jej celem jest przy tym przede wszystkim oddłużenie, podczas gdy najważniejszym celem upadłości przedsiębiorstwa będzie maksymalna spłata długów.

Decyzja o upadłości byłego przedsiębiorcy nie jest prosta i pociąga za sobą wiele wyrzeczeń. Z drugiej strony może być najlepszym sposobem na nowy finansowy start. Jeśli więc rozważasz skorzystania z tej możliwości, skonsultuj ją z doświadczoną kancelarią. Ze wsparciem adwokata specjalizującego się w prawie upadłościowym przeanalizujesz swoją sytuację, sprawdzisz, jakie rozwiązanie jest dla Ciebie najbardziej korzystne, a potem otrzymasz wsparcie w toku całego procesu upadłościowego.